Nhà ở công nhân - nhìn từ mô hình của Thái Nguyên. Kinh nghiệm và giải pháp
1. Thực trạng về nhà ở công nhân của tỉnh Thái Nguyên
Hiện nay trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có 05 Khu công nghiệp tập trung và hơn 20 Cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động với tổng số công nhân đang làm việc là hơn 101.000 người, trong đó riêng công nhân làm việc trong các khu công nghiệp hiện nay là 90.856 người. Theo số liệu khảo sát, điều tra phục vụ lập Đề án phát triển nhà ở tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021-2025, số lượng công nhân, người lao động làm việc trong các Khu, Cụm công nghiệp, chủ yếu tập trung trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, thành phố Sông Công, thị xã Phổ Yên và huyện Phú Bình với tổng số hiện nay là 89.462 người; trong đó có 30.656 người đã có chỗ ở ổn định; 11.256 công nhân khác đang được bố trí ở tại 03 dự án nhà ở công nhân khu công nghiệp. Số công nhân còn lại hiện đang ở trọ tại nhà người thân hoặc thuê nhà trọ do người dân tự xây dựng gần nơi làm việc.
Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 03 dự án nhà ở cho công nhân khu công nghiệp (Khu Tập thể Sông Công (Chi nhánh may TNG Sông Công); KTX-SEVT
(cty samsung Electronic VN Thái Nguyên); KTX Công ty TNHH Samsung Electro-Mechanics Việt Nam) có khả năng đáp ứng cho 17.195 công nhân, các khu nhà ở này đã hoàn thành và đưa vào sử dụng trong giai đoạn từ 2009-2016 với quy mô 4.622 căn, tổng diện tích sàn xây dựng là 241.013 m2. Ngoài 03 dự án này ra thì hiện nay chưa có dự án nhà ở công nhân nào được đầu tư xây dựng để kinh doanh trên thị trường.
Về công tác bố trí quỹ đất dành cho phát triển nhà ở công nhân trong các khu công nghiệp phục vụ cho dự án Khu công nghiệp Sông Công II, Khu công nghiệp Điềm Thụy và Khu công nghiệp Yên Bình đã quy hoạch một số vị trí dành cho phát triển nhà ở công nhân, cụ thể như: Quy hoạch chi tiết khu nhà ở công nhân phường Bách Quang; quy hoạch chi tiết Khu nhà ở công nhân xã Tân Quang phục vụ cho công nhân thuộc Khu công nghiệp Sông Công II; quy hoạch chi tiết Khu tái định cư và nhà ở cho công nhân Khu công nghiệp Điềm Thụy; quy hoạch chi tiết khu tái định cư xóm Hắng, xã Hồng Tiến, thị xã Phổ Yên để phục vụ cho công nhân thuộc Khu công nghiệp Điềm Thụy .v.v.
Tuy nhiên việc thu hút nhà đầu tư vào thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân của tỉnh Thái Nguyên gặp nhiều khó khăn, một phần do cơ chế chính sách ưu đãi, hỗ trợ để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân địa phương chưa thể đáp ứng được; do việc đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân có thời gian thu hồi vốn lâu, lợi nhuận không cao, nguy cơ nhiều rủi ro, cơ chế tài chính chưa tạo sức hấp dẫn cho nhà đầu tư; thủ tục xác nhận đối tượng để mua nhà còn bất cập .v.v. nên trong thời gian qua chưa có dự án nhà ở cho công nhân nào được triển khai thực hiện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
2. Giải pháp thực hiện
- Để thu nhà đầu tư phát triển nhà ở cho công nhân trong các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tiếp theo, tỉnh Thái Nguyên đã chỉ đạo, giao cho Sở Xây dựng tổ chức lập Đề án phát triển nhà ở xã hội tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021-2025, đến nay Đề án đã cơ bản hoàn thành, đang trình Tỉnh ủy thông qua và dự kiến phê duyệt thực hiện trong tháng 12/2021. Trong Đề án phát triển nhà ở xã hội của tỉnh Thái Nguyên đã điều tra, phân tích đánh giá dự báo nhu cầu về nhà ở của các đối tượng xã hội, trong đó tập trung quan tâm đến đối tượng công nhân, người lao động trong các Khu, Cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh, phấn đấu đến năm 2025 sẽ giải quyết được một phần nhu cầu về nhà ở cho các đối tượng này.
- Ngoài ra Sở Xây dựng Thái Nguyên đề xuất một số giải pháp để thu hút nhà đầu tư, quan tâm phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân cụ thể như sau:
+ Thực hiện tốt việc bố trí diện tích đất phù hợp để xây dựng nhà công nhân, thiết chế của công đoàn đảm bảo đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để phục vụ công nhân, người lao động làm việc tại khu công nghiệp khi lập, phê duyệt quy hoạch xây dựng khu công nghiệp. Khi phê duyệt quy hoạch các dự án khu nhà ở, khu đô thị tại các đô thị từ loại 3 trở xuống bắt buộc phải bố trí quỹ đất 20% diện tích đất ở để dành cho phát triển nhà ở xã hội để tạo dựng quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân trên địa bàn.
+ Trên cơ sở các cơ chế, ưu đãi theo quy định của pháp luật, địa phương cần có các cơ chế, giải pháp cụ thể, tạo môi trường thuận lợi về đất đai, đầu tư, thủ tục hành chính, hỗ trợ, khuyến khích, thu hút các doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà cho công nhân thuê tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh.
+ Trung ương cần sớm ban hành gói tín dụng hỗ trợ thực hiện chính sách nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà ở cho công nhân để góp phần phát triển bền vững.
+ Nâng cao chất lượng nhà ở xã hội, nhất là nhà ở cho công nhân, có cơ cấu sản phẩm nhà cho thuê phù hợp với nhu cầu của người lao động, bảo đảm các điều kiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, thiết yếu về giao thông, y tế, giáo dục, văn hóa của các dự án xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân ở đô thị và khu công nghiệp./.