Sáng 7/8/2026, tại TP Hồ Chí Minh, Đoàn công tác của Sở Xây dựng tỉnh Thái Nguyên đã có buổi làm việc với Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, trao đổi kinh nghiệm về quy hoạch, triển khai dự án đầu tư, quản lý, vận hành và bảo trì đường sắt đô thị.

                                                                    (Quang cảnh Hội nghị trao đổi giữa hai Sở)

Buổi làm việc tập trung vào những kinh nghiệm thực tiễn của TP Hồ Chí Minh trong xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị; chuẩn bị, thẩm định và triển khai các dự án đầu tư; tổ chức bộ máy, đào tạo nguồn nhân lực; phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), cũng như quản lý, vận hành và bảo trì công trình sau khi đưa vào khai thác.

Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với tỉnh Thái Nguyên trong quá trình nghiên cứu, đề xuất và triển khai các tuyến đường sắt đô thị, trong đó có định hướng tuyến đường sắt đô thị kết nối Thái Nguyên - Hà Nội.

Quy hoạch đường sắt phải gắn với không gian phát triển đô thị

Trao đổi tại buổi làm việc, Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh chia sẻ kinh nghiệm trong việc xây dựng kế hoạch tổng thể và tổ chức bộ máy chỉ đạo phát triển hệ thống đường sắt đô thị. Thành phố xác định các nhiệm vụ về thể chế, nguồn vốn, quy hoạch, chuẩn bị và thực hiện dự án, phát triển TOD, công nghiệp đường sắt, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và tổ chức thẩm định cần được triển khai đồng bộ ngay từ đầu.

Theo kinh nghiệm của TP Hồ Chí Minh, quy hoạch đường sắt đô thị cần được nghiên cứu trong mối quan hệ tổng thể với quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch đô thị, không giới hạn trong địa giới hành chính. Đường sắt đô thị không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại mà còn đóng vai trò là khung hạ tầng dẫn dắt quá trình hình thành các trung tâm và hành lang phát triển đô thị.

Quá trình nghiên cứu mạng lưới cần cập nhật dữ liệu dân số, sử dụng đất, nhu cầu giao thông và các dự án đang triển khai; đồng thời xác định rõ các tuyến ưu tiên, phân kỳ đầu tư, khả năng cân đối nguồn lực, kết nối với đường sắt quốc gia, các đầu mối giao thông, depot và trung tâm điều hành. Việc nghiên cứu tổng thể giúp hạn chế tình trạng từng tuyến được chuẩn bị riêng lẻ, dẫn đến trùng lặp hạ tầng hoặc sử dụng quỹ đất chưa hiệu quả.

Kinh nghiệm cho tuyến đường sắt đô thị Thái Nguyên - Hà Nội

Một nội dung được hai bên quan tâm trao đổi là định hướng nghiên cứu tuyến đường sắt đô thị Thái Nguyên - Hà Nội.

Từ kinh nghiệm của TP Hồ Chí Minh, việc nghiên cứu tuyến cần xác định trước vai trò liên kết vùng, phạm vi phục vụ, nhu cầu vận tải và mối quan hệ với mạng lưới đường sắt quốc gia, các đô thị, khu công nghiệp, trung tâm đào tạo và các đầu mối giao thông lớn. Trên cơ sở đó mới lựa chọn hành lang, cấp kỹ thuật và phương án đầu tư phù hợp, đồng thời dành quỹ đất liên tục cho tuyến để bảo đảm tính khả thi lâu dài.

Đối với phát triển TOD, cần nghiên cứu các nhà ga có khả năng trở thành cực phát triển mới, ga trung chuyển và ga phục vụ các khu vực đô thị hiện hữu; tổ chức sử dụng đất hỗn hợp, mật độ phù hợp và xác định quỹ đất có khả năng khai thác để tạo nguồn lực đầu tư nhưng không ảnh hưởng đến quỹ đất dành cho công trình đường sắt và hạ tầng xã hội.

Việc lựa chọn hướng tuyến, vị trí ga, depot, cơ sở bảo trì và trung tâm điều hành cũng cần được xem xét đồng bộ với khả năng giải phóng mặt bằng, điều kiện địa chất, môi trường, chi phí vòng đời và khả năng kết nối với xe buýt, đường bộ, đi bộ, xe đạp và các phương thức giao thông khác.

Chuẩn bị vận hành, bảo trì ngay từ giai đoạn đầu tư

Bên cạnh công tác quy hoạch và chuẩn bị dự án, hai Sở dành thời gian trao đổi về kinh nghiệm quản lý, bảo trì Tuyến đường sắt đô thị số 1 Bến Thành - Suối Tiên.

Theo chia sẻ của Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, một trong những yêu cầu quan trọng là phải xác định rõ đơn vị tiếp nhận, quản lý và vận hành ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, để đơn vị này có thể tham gia rà soát thiết kế, hợp đồng, thử nghiệm, đào tạo và quá trình chuyển giao công nghệ.

Công tác nghiệm thu, bàn giao phải gắn với hồ sơ tài sản, tình trạng kỹ thuật, dữ liệu bảo trì, phụ tùng dự phòng và trách nhiệm xử lý các tồn tại. Trách nhiệm khắc phục khiếm khuyết và bảo hành của nhà thầu cần được phân định rõ, không chuyển sang đơn vị vận hành.

Đồng thời, kế hoạch bảo trì hằng năm phải xác định cụ thể danh mục, khối lượng, tần suất, kinh phí và đơn vị thực hiện. Quy trình bảo trì, định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá cần được xây dựng trên cơ sở hồ sơ thiết kế, hướng dẫn của nhà sản xuất, đánh giá an toàn hệ thống và dữ liệu thực tế trong quá trình khai thác.

Đối với các hệ thống công nghệ cao, việc bàn giao không chỉ dừng ở công trình, thiết bị mà còn phải bao gồm tài liệu kỹ thuật, dữ liệu, phần mềm, tài khoản quản trị, công cụ, phụ tùng và công tác đào tạo, chuyển giao công nghệ cho đơn vị tiếp nhận.

Tăng cường trao đổi, phục vụ nghiên cứu phát triển hạ tầng giao thông Thái Nguyên

Thông qua buổi làm việc, Đoàn công tác tỉnh Thái Nguyên có thêm thông tin và kinh nghiệm thực tiễn để phục vụ nghiên cứu quy hoạch, chuẩn bị đầu tư và xây dựng cơ chế quản lý đối với hệ thống đường sắt đô thị trong thời gian tới.

Các kinh nghiệm của TP Hồ Chí Minh về tổ chức bộ máy, lập quy hoạch tổng thể, phát triển TOD, chuẩn bị nguồn nhân lực, thẩm định dự án cũng như quản lý, vận hành và bảo trì công trình sau đầu tư là cơ sở tham khảo quan trọng đối với Thái Nguyên, đặc biệt trong quá trình nghiên cứu tuyến đường sắt đô thị kết nối Thái Nguyên - Hà Nội.

Buổi làm việc góp phần tăng cường phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm giữa cơ quan chuyên môn của hai địa phương, tạo cơ sở để Thái Nguyên nghiên cứu, lựa chọn và vận dụng các mô hình phù hợp trong phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, tăng cường kết nối vùng./.